Rockanje - Wie altijd al wilde weten wat het werk van een boswachter inhoudt, kan zaterdag 17 oktober op pad met boswachter Mark Postma van Natuurmonumenten. Tijdens een drie uur durende wandeling door Voornes Duin vertelt hij over het beheer van het natuurgebied, de gevolgen van de droogte en de bijzondere planten en dieren die er leven. ‘Er bestaat toch nog een beetje het beeld van de boswachter die lekker fluitend met zijn verrekijker door de natuur loopt, maar dat is niet zo.’
Hoe de wandeling precies zal verlopen, weet Postma zelf ook nog niet. ‘De natuur laat zich niet regisseren’, zegt de boswachter. Het is de eerste keer dat hij een excursie op deze manier organiseert. Eerder nam hij vooral groepen mee om vogels te kijken. Daarbij merkte hij dat deelnemers niet alleen belangstelling hadden voor de dieren die ze onderweg tegenkwamen. Ook het beheer van het natuurgebied en de planten die er groeien riepen veel vragen op. ‘Mensen vonden het heel interessant als je meer vertelde over wat je in de natuur ziet, maar ook over hoe je een gebied netjes houdt en ervoor zorgt dat zeldzame planten ieder jaar weer terug kunnen komen.’
Een boswachter doet meer dan vogels kijken
Dat bracht Postma op het idee om een wandeling te organiseren die volledig in het teken staat van zijn dagelijkse werk. De deelnemers leggen een flink stuk af en komen daarbij langs verschillende soorten natuur in Voornes Duin.
Onderweg wil Postma de wandelaars ook zelf aan het denken zetten. Wat zien ze op een bepaalde plek en welke werkzaamheden zouden daar plaatsvinden? Vervolgens legt hij uit welke keuzes Natuurmonumenten maakt bij het beheer van het gebied en waarom. ‘Zodat mensen misschien ook wat meer begrip krijgen voor de boswachters’, zegt Postma.
Niet alleen fluitend door het bos
Want over het beroep bestaan volgens hem nog altijd de nodige misverstanden. ‘Er bestaat toch nog een klein beetje het beeld van de boswachter die lekker wandelend en fluitend met de verrekijker door de natuur heen gaat, maar jammer genoeg is dat niet zo.’
Tijdens de excursie wil hij laten zien wat er allemaal bij het beheer van een natuurgebied komt kijken. Ondanks het werk dat daarbij hoort, is hij enthousiast over zijn beroep. ‘Het is wel een schitterend vak en dat wil ik met die excursie echt laten zien.’
Een plantenparadijs in de regio
Voornes Duin vormt daarvoor volgens Postma een bijzonder decor. Het natuurgebied behoort wat planten betreft tot de soortenrijkste gebieden van Nederland en mogelijk zelfs van West-Europa. Dat heeft onder meer te maken met de ligging in de delta, de afwisseling tussen hoge en lage delen en de kalkrijke bodem. Daardoor zijn er veel verschillende omstandigheden waarin planten kunnen groeien. ‘Voor elk plantje is er wel wat wils’, vertelt Postma. Ook reeën en vossen voelen zich er thuis.
Tweede Maasvlakte verandert het gebied
Postma is zelf een enthousiast vogelliefhebber en zal tijdens de wandeling zijn verrekijker dan ook bij de hand houden. Toch is Voornes Duin volgens hem voor bepaalde vogels minder aantrekkelijk geworden.
Door de aanleg van de Tweede Maasvlakte ligt het gebied meer in de luwte. Dat maakt het voor sommige vogelsoorten minder interessant. Voor andere dieren en planten blijft het gebied juist zeer waardevol. ‘Voor plantjes, reeën en vossen is het een schitterend gebied. Er is voor ieder wat wils op zo'n excursie.’
Regen lost droogteprobleem nog niet op
Een onderwerp dat tijdens de wandeling vrijwel zeker aan bod komt, is de droogte. Hoewel er inmiddels weer regen is gevallen en op sommige plekken water terugkeert, is het probleem volgens Postma nog lang niet voorbij. ‘Je merkt nu dat de bovenlaag weer wat natter wordt. Er ontstaan her en der wat plassen en er komt weer wat water terug, maar die bodemlaag is echt nog heel droog. Er moet echt nog veel meer vallen om dat op peil te krijgen.’
Herfst, maar nog altijd knalgroen
Tegelijkertijd ziet het gebied er op sommige plaatsen opvallend groen uit. Het bleef lange tijd warm en door het vocht en de recente regenval hebben verschillende planten zich kunnen herstellen. ‘Je ziet nu nog heel veel soorten knalgroen staan in plaats van dat het echt herfst is. Het is een beetje van slag daardoor.’ Vooral grassige vegetatie en struikachtige gewassen weten volgens Postma na een lange droge periode weer op te veren wanneer er regen valt.
Droogte wordt sommige bomen fataal
Niet alle natuur herstelt echter zo gemakkelijk. Voor verschillende bomen kwam de regen te laat. ‘Bomen waar we erg trots en zuinig op waren in het gebied hebben het net niet overleefd.’ Meerdere bomen gingen verloren als gevolg van de droogte. Een paar regenbuien zijn volgens Postma onvoldoende om die schade te herstellen. Hoe de natuur er volgend jaar voorstaat, is daarom moeilijk te voorspellen. Wanneer er in de herfst en winter niet genoeg neerslag valt en opnieuw een droge zomer volgt, kunnen de gevolgen groot zijn.
Drooggevallen plassen raken ook dieren
De gevolgen van de droogte zijn ook zichtbaar bij dieren. In de regio vielen verschillende plassen droog. Postma zag daarbij onder meer aalscholvers die in de achtergebleven bagger terechtkwamen. ‘Door de droogte veranderen heel veel dingen en daar moeten veel planten- en diersoorten zich op aanpassen. De aanpassingstijd is voor hen heel kort en dat is heel spijtig om te zien.’ Het is volgens hem een onderwerp waar bezoekers van het natuurgebied regelmatig vragen over stellen.
Orchideeën verrassen juist
Toch pakt een droog jaar niet voor iedere soort slecht uit. Postma verwachtte aanvankelijk dat er weinig bloemen zouden verschijnen, maar werd verrast door de orchideeën in het gebied. ‘Qua bloemen is het mij dit jaar niet tegengevallen. Ik dacht dat er weinig in bloei zou komen, maar orchideeën hebben het heel goed gedaan.’
De natuur reageert daarmee niet altijd zoals verwacht. ‘Wat voor de een heel kwalijk is, is voor de ander een voordeel. Dat is in de natuur van tevoren moeilijk te bepalen.’
En dan staat er ineens een vos
Juist die onvoorspelbaarheid maakt iedere excursie volgens Postma anders. Aan het begin vraagt hij deelnemers regelmatig of er dieren zijn die zij graag willen zien. Een garantie kan hij vanzelfsprekend niet geven. Toch komt zo'n wens soms onverwacht uit. Zo hoopte een deelnemer tijdens een eerdere excursie heel graag een vos te zien. Postma waarschuwde vooraf dat de kans daarop klein was. ‘Maar vervolgens kwam er toch een vos.’
Ook gebeurde het dat deelnemers vooraf een bepaalde vogel noemden die zij graag wilden spotten en die soort later daadwerkelijk tegenkwamen.
Juist het onverwachte blijft hangen
Voor Postma zijn het vooral de reacties van deelnemers die hem na afloop bijblijven. Het enthousiasme wanneer onverwacht een bijzonder dier verschijnt, maakt de excursies voor hem speciaal.
Welke dieren en planten de deelnemers zaterdag 17 oktober te zien krijgen, kan de boswachter dan ook niet beloven. Wat hij wél kan laten zien, is hoeveel werk er achter het behoud van Voornes Duin schuilgaat. En juist omdat de natuur zich niet laat regisseren, zal ook deze wandeling zijn eigen verhaal krijgen.
