Jo-Ann vluchtte voor haar leven: ‘Je bent sterker dan je denkt’

Vijf jaar lang leefde Jo-Ann in een gewelddadige lesbische relatie. De mishandelingen kwamen van zowel haar toenmalige partner als haar schoonmoeder, vertelt ze. ‘Het begon met isoleren. Daarna kwam de fysieke mishandeling. Het werd almaar erger: psychisch, financieel, fysiek… op elk denkbaar vlak. Ik voelde me gevangen. Als ik weg zou gaan, zou ik mijn kinderen kwijtraken, werd me steeds gezegd.’ De angst en terreur werden zo groot dat ze tijdens de laatste mishandeling dacht: misschien is het beter als ik er straks niet meer ben. ‘Maar toen realiseerde ik me: mijn kinderen verdienen een moeder die leeft. Ik hechtte geen waarde meer aan mijn eigen leven, maar wel aan dat van hen. Dát was mijn lichtpuntje. Ik moest weg.’ 

Op 12 oktober 2023 vluchtte ze. In paniek belde ze haar ouders in Rockanje, met wie ze jaren geen contact had gehad. ‘Dat heeft mij gered.’ In Rockanje vond ze rust en voor het eerst in jaren: veiligheid. Maar het echte herstel begon pas toen ze in contact kwam met hulporganisatie Ervaring in Huis, een team van ervaringsdeskundigen op het gebied van huiselijk geweld. ‘Zij begrepen precies wat ik had meegemaakt. Voor het eerst voelde ik herkenning en erkenning. Daardoor kon ik eindelijk naar mezelf kijken: hoe ben ik in deze situatie beland, en hoe voorkom ik dat ik er ooit weer in terechtkom?’

Het duurde niet lang voordat Jo-Ann werd gevraagd als tweede begeleider bij een supportgroep. Inmiddels ondersteunt ze zowel slachtoffers als plegers. ‘Plegers zijn bijna nooit als ‘pleger’ geboren. Vaak zijn het zelf slachtoffers geweest. Als je dat begrijpt, kan je de toekomst geweldloos maken. Ik wil dat uitzichtloze gevoel omzetten in hoop, dat is mijn drijfveer.’

Volgens Jo-Ann is er nog te weinig aandacht voor de vormen van geweld die je niet ziet. ‘Financiële mishandeling, psychische terreur, afhankelijk maken: dat wordt zwaar onderschat. Zolang iemand je niet slaat, lijkt het alsof het allemaal wel meevalt. Dat is simpelweg niet waar.’ Bovendien ziet ze dat slachtoffers vaak de schuld krijgen. ‘Het is nog steeds zo dat slachtoffers moeten veranderen, dingen moeten ‘aanpassen’. Ondertussen blijft de aandacht voor plegers achter. Terwijl juist daar veel winst te behalen is.’

Voor mensen uit de LHBTI+ gemeenschap is de drempel nóg hoger, benadrukt ze. ‘De kans op huiselijk geweld ligt in deze community 60% hoger. Maar er is bijna geen aandacht voor. Slachtoffers voelen zich niet serieus genomen en dat moet anders.’ Daarom zette Jo-Ann zich ook in voor zichtbaarheid en beleid voor LHBTI+ inwoners in Voorne aan Zee. Hoewel er een regenboogakkoord lag, bleef echte actie uit. Met haar initiatief voor een regenboogzebrapad schudde ze de politiek wakker: binnen enkele maanden kwam er wél een concreet beleidsplan. De felle reacties en bekladdingen die volgden, maakten haar vooral duidelijk hoeveel werk er nog te doen is.

Haar inzet reikt verder dan zichtbaarheid alleen. Jo-Ann heeft een duidelijke toekomstdroom: ‘Ik wil dat bij politie, spoedeisende hulp en crisisopvang altijd een ervaringsdeskundige beschikbaar is. Iemand die naast een slachtoffer kan zitten op het moment dat alles instort: iemand die precies weet hoe het voelt.’ Ze wil geen hulpverleners vervangen, benadrukt ze. ‘Maar het vult elkaar aan. Door mijn eigen ervaringen weet ik hoe groot de schaamte en het schuldgevoel kunnen zijn. Een ervaringsdeskundige doorbreekt die muur sneller.’

Het is inmiddels ruim twee jaar geleden dat Jo-Ann haar oude leven achter zich liet. ‘Soms voelt het als lang geleden, soms als gisteren. Herstel heeft geen einddatum. Maar ik ben sterker geworden dan ik ooit dacht te kunnen zijn.’ Ze blijft zich inzetten voor slachtoffers, voor plegers die hun patroon willen doorbreken, en voor een Voorne aan Zee waarin iedereen zich veilig voelt: ongeacht gender, geaardheid of achtergrond.

Voor mensen die op dit moment in een onveilige situatie zitten, heeft Jo-Ann een duidelijke boodschap: ‘Je bent altijd sterker dan je denkt. Je hoeft niet te wachten tot het te laat is. Bel. Ook als je twijfelt, ook als je denkt dat het misschien niet ernstig genoeg is. Liever twintig keer te vaak dan één keer te weinig.’ Ze wijst op een plek waar slachtoffers altijd terechtkunnen: Ervaring in Huis, te bellen op het telefoonnummer 0639883110.