Ook het verhaal achter het standbeeld van hond Max - bekend bij veel scholieren uit Spijkenisse - komt aan bod.
Spijkenisse - Wat gebeurde er tijdens de Tweede Wereldoorlog in Spijkenisse? Wie de grote lijnen van de geschiedenis kent, denkt al snel aan de Moerdijkbrug of de Grebbeberg. Maar ook op Voorne-Putten speelden zich aangrijpende gebeurtenissen af. Kees Aart van der Meijde (71) vertelt ze in klaslokalen en in de bibliotheek.
Van der Meijde is als vrijwilliger verbonden aan de Oudheidkamer Spijkenisse en geeft inmiddels drie jaar lezingen over de oorlog in de regio. Zijn belangstelling voor de oorlog ontstond al op jonge leeftijd. ‘Toen ik net op de middelbare school zat, kreeg ik van mijn vader een boek over Johannes Post’, vertelt hij. Post was een verzetsstrijder uit Drenthe die uit geloofsovertuiging in verzet kwam tegen de Duitse bezetter. Hij was betrokken bij een geplande, maar mislukte overval op het distributiekantoor in Spijkenisse. ‘Dat vond ik zó interessant. Toen ben ik me er verder in gaan verdiepen.’
Hij las boeken, keek documentaires en sprak veel met zijn vader over de oorlogsjaren. Later, na zijn pensioen, ging hij als vrijwilliger aan de slag bij de Oudheidkamer. Daar merkte hij dat scholieren nieuwsgierig waren naar wat zich in hun eigen omgeving had afgespeeld.
Van 15 naar 33 klassen
In overleg met de gemeente begon Van der Meijde zijn verhalen op scholen te vertellen. Het eerste jaar sprak hij voor vijftien klassen, vorig jaar waren dat er al 33. ‘We merken dat kinderen het écht interessant vinden’, zegt hij. ‘We hebben het niet over ver weg, maar over de Spijkenisserbrug, de Hongerlandsedijk en de Voorstraat. Plekken die ze kennen.’
Hij probeert de leerlingen actief te betrekken bij zijn verhaal. Toch levert dat soms verrassende reacties op. Wanneer hij vertelt dat de Spijkenisserbrug streng werd bewaakt en alleen toegankelijk was met papieren, zei een leerling: ‘Dan ga je toch met de metro?’ Van der Meijde glimlacht. ‘Dan besef je dat je goed moet uitleggen hoe anders de wereld toen was.’
Levensgevaarlijk roeitochtje
Een van de verhalen die hij vaak deelt, speelt zich af tijdens de Hongerwinter. Zestien kinderen uit Rotterdam stonden met twee begeleiders bij de Spijkenisserbrug. Ze wilden naar Voorne-Putten om aan te sterken bij boerengezinnen. De Duitsers lieten hen niet door. Teruggaan was geen optie.
‘Een man uit Spijkenisse heeft die kinderen met een roeibootje overgezet, met gevaar voor eigen leven’, vertelt Van der Meijde. ‘Dat bootje was die week nog beschoten. De begeleider ging op het kogelgat zitten om het water tegen te houden. De volgende dag zijn de kinderen verdeeld over boerderijen op het eiland.’ Het zijn verhalen die indruk maken. ‘Dan probeer ik duidelijk te maken hoe gevaarlijk dat was. Dat raakt ze.’
Het verhaal achter ‘hond Max’
Ook het verhaal achter het standbeeld van hond Max - bekend bij veel scholieren uit Spijkenisse - komt aan bod. Achter het beeld schuilt een tragische geschiedenis. ‘Dan zeg ik: die kinderen waren even oud als jullie. De ene week speelden ze op de Voorstraat, een week later zijn ze vermoord in Polen.’ Op zulke momenten laat Van der Meijde bewust een stilte vallen. ‘Dan merk je dat ze het ook echt voelen.’
Meel uit de lucht
Tijdens zijn lezingen toont hij ook historische foto’s en bijzondere objecten, zoals een meelzak die aan het einde van de oorlog uit een geallieerd vliegtuig werd gegooid boven West-Nederland, waar hongersnood heerste. ‘Mijn opa, Piet Stolk, was bakker in Hekelingen. Hij heeft van dat meel brood gebakken. Die zak lag jarenlang bij mijn moeder in de linnenkast en hangt nu in de Oudheidkamer.’
Niet alleen jongeren luisteren geboeid. Ook de lezingen in De Boekenberg trekken veel publiek, met ruim zeventig bezoekers per editie. ‘Er is veel belangstelling. Mensen herkennen plekken en soms delen ze na afloop hun eigen herinneringen. Dat vind ik prachtig.’
Geboren en getogen Spijkenisser
Op 1 juni vertelt Van der Meijde bovendien over zijn eigen jeugd in de Molenwei, de eerste naoorlogse uitbreidingswijk van Spijkenisse. Hij schreef er een boekje over: Geboren en getogen in Spijkenisse. ‘Ik ben een paar jaar na de oorlog geboren.’ Sindsdien veranderde de wereld ingrijpend: van de opkomst van televisie en popmuziek tot computers en automatisering. ‘Dat hebben wij allemaal meegemaakt. Het is goed dat die verhalen bewaard blijven.’
Zelf is hij nooit uit Spijkenisse vertrokken. ‘Mijn vrouw zegt altijd: geef me een kwartje en hij praat’, lacht hij. ‘Ik ken veel mensen en ik vind het gewoon ontzettend leuk om te doen.’ Met zijn lezingen wil hij vooral één boodschap meegeven aan de jeugd: ‘Probeer te beseffen hoe goed jullie het nu hebben. Jullie hebben vrijheid. Dat is niet vanzelfsprekend.’
