Brielle - Geen appjes tijdens de pauze, geen sociale media tussen twee lessen door en geen telefoon in de broekzak. Op het Maerlant in Brielle moeten leerlingen hun mobiele telefoon bij binnenkomst in hun kluisje leggen. Sinds de start van dit schooljaar is de hele school mobielvrij. De eerste ervaringen zijn volgens rector Michael Scheffers positief.
De discussie over het gebruik van mobiele telefoons op middelbare scholen speelt al langer. Het Maerlant besloot niet af te wachten en de regels verder aan te scherpen. Sinds 1 januari 2024 waren de lessen op de school al mobielvrij. Dat zorgde volgens Scheffers voor minder afleiding in de klas. Toch bleven telefoons buiten de lessen volop aanwezig.
Leerlingen moesten hun telefoon thuislaten of in hun kluisje bewaren, maar in de praktijk belandde het apparaat regelmatig in een broekzak of tas. Dat bleek voor de school lastig te controleren. Daarom koos het Maerlant ervoor om vanaf dit schooljaar de volledige schooldag mobielvrij te maken.
Telefoon direct in het kluisje
Leerlingen mogen hun telefoon nog steeds meenemen naar school. Zodra zij binnenkomen, moet het apparaat echter in het kluisje worden gelegd. Ook tijdens pauzes en tussenuren blijft de telefoon daar. In de gangen mogen telefoons eveneens niet zichtbaar zijn. Daarmee wil de school voorkomen dat de smartphone alsnog gedurende de dag voor afleiding zorgt.
Volgens Scheffers houden leerlingen zich over het algemeen goed aan de nieuwe afspraken. ‘We zien echt heel weinig mobieltjes in de school. Ook niet in de pauzes.’
Meer rust in de school
Het nieuwe beleid is niet alleen bedoeld om leerlingen tijdens de lessen beter te laten opletten. Het Maerlant wil ook de voortdurende digitale prikkels gedurende de rest van de schooldag verminderen. De school hoopt dat leerlingen daardoor meer rust ervaren en minder het gevoel hebben dat ze voortdurend berichten moeten bekijken of beantwoorden. ‘We willen vooral meer rust in de school, minder druk en ook zeker minder sociale druk’, zegt Scheffers.
Daarnaast verwacht de school dat leerlingen meer met elkaar praten wanneer hun telefoon niet voortdurend binnen handbereik is. Op langere termijn hoopt het Maerlant dat het beleid ook bijdraagt aan een betere concentratie en betere leerprestaties.
Niet meer zomaar gefilmd
Ook sociale veiligheid speelt een belangrijke rol bij de keuze voor een mobielvrije school. Wanneer vrijwel iedere leerling een smartphone bij zich draagt, kan er op ieder moment worden gefilmd of gefotografeerd. Dat vindt het Maerlant onwenselijk. Door telefoons gedurende de schooldag in de kluisjes te houden, moet de kans op ongewenste opnames kleiner worden. ‘Voorheen kon je eigenlijk de hele dag gefilmd worden, want iedereen liep met een mobiel’, aldus Scheffers.
Wennen voor leerlingen én docenten
De nieuwe regels betekenden in het begin een omschakeling. Leerlingen raakten volgens de rector relatief snel gewend aan de mobielvrije schooldag, al is niet iedereen meteen enthousiast. Sommige leerlingen vinden het juist prettig om tijdens een pauze even online te gaan of berichten te beantwoorden. Ook zijn er leerlingen die hun telefoon bijvoorbeeld gebruiken om te kijken hoe laat het is. Niet alleen leerlingen moesten wennen. Ook van docenten wordt verwacht dat zij rekening houden met de nieuwe situatie en het goede voorbeeld geven.
Spelletjes tijdens de pauze
Met het verdwijnen van de telefoons ontstond tegelijkertijd een nieuwe vraag: wat gaan leerlingen tijdens de pauzes doen? De school heeft daarom geprobeerd alternatieven aan te bieden. Zo zijn er tafelvoetbaltafels en heeft het Maerlant leerlingen gevraagd mee te denken over activiteiten.
Op basis van hun ideeën zijn verschillende spellen aangeschaft. Leerlingen kunnen die tijdens de pauzes en tussenuren lenen. Volgens Scheffers wordt daar daadwerkelijk gebruik van gemaakt.
Eén lijn bij handhaving
Een belangrijk onderdeel van het beleid is de handhaving. Volgens Scheffers heeft de school daar vooraf uitgebreid over gesproken met medewerkers. Daarbij ging het bijvoorbeeld over de vraag wat een docent moet doen wanneer een leerling toch met een telefoon wordt gezien. Door vooraf afspraken te maken, wil het Maerlant voorkomen dat de ene docent anders optreedt dan de andere.
Volgens de rector is dat ook een belangrijke les voor andere scholen die overwegen een vergelijkbaar beleid in te voeren. Duidelijkheid en consequent handelen zijn volgens hem noodzakelijk om de regels te laten werken.
Betere cijfers?
Of het verdwijnen van de smartphone ook daadwerkelijk tot betere schoolprestaties leidt, is nog niet duidelijk. Daarvoor is het volgens Scheffers te vroeg. De eerste toetsweek moet nog plaatsvinden. Pas daarna kan de school voorzichtig gaan kijken of er veranderingen zichtbaar zijn in de resultaten. Ook effecten op het welzijn van leerlingen en het schoolklimaat zullen pas over een langere periode duidelijk worden.
Evaluatie na de herfstvakantie
Na de herfstvakantie gaat het Maerlant het nieuwe beleid evalueren. Daarbij wordt bekeken wat goed gaat en op welke punten de regels eventueel aangepast moeten worden. Dat betekent volgens Scheffers niet dat de school overweegt om de telefoon weer terug te brengen in de gangen en pauzes. Het uitgangspunt blijft een mobielvrije schooldag. ‘We gaan er niet van afstappen, we staan er echt achter.’
Landelijke aandacht
De keuze van het Maerlant bleef niet onopgemerkt. Het telefoonbeleid kreeg aandacht van landelijke media en leverde Scheffers veel reacties op. Zijn mailbox en berichten stroomden naar eigen zeggen vol. Hoewel het Maerlant met het beleid vooruitloopt op de bredere ontwikkelingen rond smartphones in het onderwijs, benadrukt Scheffers dat de school niet de eerste in Nederland is die zo'n stap zet.
De ervaringen in Brielle kunnen volgens hem wel waardevol zijn voor andere scholen die een vergelijkbare maatregel overwegen. Voorlopig zijn de eerste gevolgen vooral in de gangen en tijdens de pauzes zichtbaar: veel minder schermen en meer leerlingen die hun schooldag zonder telefoon binnen handbereik doorbrengen.
