Al bij binnenkomst voel je dat dit geen standaard expositie is. In een compacte, sfeervolle ruimte liggen en hangen topstukken die normaal alleen in de grote musea te zien zijn. Denk aan een originele huwelijksovereenkomst van Willem en Charlotte, portretten en penningen. Het is bijna opmerkelijk dat een klein museum dit voor elkaar krijgt. Directeur Marijke Holtrop straalt er zelf ook van: ‘We hebben acht bruikleengevers, van het Rijksmuseum tot de Koninklijke Verzamelingen. Voor een museum van onze schaal is dat bijzonder.’
De mislukte aanslag op Willem van Oranje
Toch is het niet alleen rozengeur: ook de donkere kanten van hun gezamenlijke jaren komen aan bod. Centraal staat de mislukte aanslag op Willem van Oranje in Antwerpen in 1582, gepleegd door Jean Jaureguy. Je ziet er onder andere een radslotpistool, vergelijkbaar met het wapen dat gebruikt werd. Ook indrukwekkend: schilderijen van Nicolaas Pieneman waarop Charlotte haar echtgenoot Willem verzorgt na de aanslag. Gastconservator dr. Erik Swart nuanceert dat beeld: ‘Er is lang gedacht dat Charlotte zelf zijn wond dichtdrukte, maar dat is waarschijnlijk een romantisch verhaal. Toch kan het goed zijn dat de zorgen en de stress haar uitputten, met haar vroege dood tot gevolg.’
De beleving met de neus
Wat de tentoonstelling extra bijzonder maakt, is de beleving met de neus. Buiten de zaal staat een geurstation, bedacht door geurhistoricus Caro Verbeek. Je kunt er drie geuren ruiken die het verhaal verdiepen: zachte oranjebloesem voor Charlotte, scherp buskruit voor de aanslag, en mirre die destijds werd gebruikt bij zieken en overledenen. Het klinkt eenvoudig, maar wie even blijft hangen merkt hoe geur je verbeelding aanzet. De kern van het verhaal blijft echter de menselijke kant van de geschiedenis: liefde, oorlog en zorg. Terwijl je langs de brieven, schilderijen en voorwerpen loopt, merk je dat Willem en Charlotte niet alleen iconen waren, maar ook twee mensen die slechts zeven jaar samen kregen.
Wie nog een stap verder wil, kan na het museumbezoek gratis de Sint-Catharijnekerk in, dezelfde plek waar het huwelijk werd voltrokken. Het beroemde glas-in-loodraam van Willem en Charlotte herinnert nog altijd aan die dag. De tentoonstelling is te zien tot en met 14 september 2025 in Museum Den Briel. Meer informatie vind je op www.museumdenbriel.nl.
