Volgens onderzoekers heeft de toename te maken met het groeiende aantal politieke partijen. Daardoor vinden kiezers het moeilijker om verschillen te zien, wat ook invloed heeft op de manier waarop partijen campagne voeren.
Somber beeld over de richting van het land
Naast het groeiende aantal twijfelende kiezers signaleren onderzoekers dat Nederlanders kritisch zijn over de richting van het land. Uit cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) blijkt dat 59 procent van de bevolking vindt dat Nederland de verkeerde kant opgaat. Respondenten geven aan zich zorgen te maken over het functioneren van de politiek en over bredere maatschappelijke ontwikkelingen.
Volgens het SCP is dit beeld vergelijkbaar met de periode voorafgaand aan de verkiezingen van 2023. Nederlanders ervaren volgens het onderzoek vooral uitdagingen op politiek, cultureel, economisch en moreel gebied. Als oorzaken worden onder meer genoemd: de oorlogen in Gaza en Oekraïne, klimaatverandering en de internationale politieke spanningen rond leiders als Donald Trump en Vladimir Poetin.
Tevreden over democratie, kritisch op politiek
Hoewel veel Nederlanders ontevreden zijn over de politiek, blijft het vertrouwen in de democratie relatief hoog. 71 procent van de respondenten (SCP) zegt tevreden te zijn over de werking van de democratie, met name over het stemrecht, de vrijheid van meningsuiting en de keuze tussen verschillende partijen.
Tegelijkertijd ervaart ongeveer 60 procent van de Nederlanders dat politici te weinig luisteren en dat problemen onvoldoende worden aangepakt. Het grote aantal partijen zou volgens sommigen de besluitvorming bemoeilijken. Onder aanhangers van de PVV leeft daarnaast het gevoel dat hun partij buitenspel wordt gezet bij de vorming van coalities, wat zij als ondemocratisch ervaren.
