Voorne-Putten - De aanhoudende droogte begint steeds duidelijker zijn sporen na te laten in de natuur op Voorne-Putten. De afgelopen weken viel er nauwelijks neerslag, terwijl de natuurgebieden in de regio al kampen met een tekort aan water door een extreem droog jaar. Boswachter Mark Postma van Natuurmonumenten Zuid-Hollandse Eilanden ziet dagelijks wat de gevolgen zijn voor planten en dieren.
‘Qua droogte hebben we het niet drukker dan normaal, maar wat we wel merken is dat het extreem is’, vertelt Postma. Volgens de boswachter komt dat vooral doordat de natuur nog niet hersteld is van de droge periode van vorig jaar. Normaal gesproken worden de grondwaterreserves in een natte winter weer aangevuld, maar dat gebeurde onvoldoende.
‘Negen van de tien keer krijg je na een extreem droog jaar een hele natte winter, waardoor de reserves weer aangevuld worden. Dat is het afgelopen jaar niet gebeurd.’ Als voorbeeld noemt hij de neerslag in april. ‘Normaal zou er misschien wel 45 millimeter moeten vallen, maar afgelopen april was dat maar 8 millimeter.’
Duinmeren en poelen vallen droog
De gevolgen zijn volgens Postma goed zichtbaar in de natuurgebieden. ‘Duinmeren die dertig jaar niet drooggevallen zijn, vallen nu al twee jaar achter elkaar droog. Dat merk je nu heel erg.’
Niet alle planten hebben blijvende schade. ‘Veel plantensoorten komen hier uiteindelijk wel weer bovenop. Gras dat je langs de snelweg ziet staan, herstelt zich meestal wel. Sommige soorten trekken hun energie terug in de bodem en zodra er weer neerslag komt, kunnen ze opnieuw groeien.’ Voor dieren zijn de gevolgen groter. Vooral soorten die afhankelijk zijn van water hebben het zwaar. ‘Dieren die in poelen en wateren leven, zoals kikkers, visjes en salamanders, hebben het moeilijk. Maar ook vogels merken de droogte, omdat er steeds minder voedsel te vinden is. Door de droogte gaat het namelijk ook slechter met insecten.’
Ook grotere dieren ondervinden de gevolgen. ‘Je merkt aan reeën en andere dieren dat ze steeds verder moeten trekken om water en voedsel te vinden. Daar maak ik mij wel zorgen om.’
Geen water bijplaatsen
De vraag of Natuurmonumenten extra water moet neerzetten voor dieren krijgt Postma regelmatig. Toch gebeurt dat in de natuurgebieden op Voorne-Putten niet. ‘Het blijft natuur en dit hoort er ook bij. We hebben geen groot hek om onze gebieden heen waardoor reeën niet weg kunnen. Ze kunnen zelf op zoek naar water en voedsel.’
Toch ziet hij dat extreme droogte nieuwe vragen oproept. ‘Binnen ons team praten we er wel over hoe we hiermee moeten omgaan. Hoe zorgen we er bijvoorbeeld voor dat er het hele jaar door water beschikbaar blijft voor verschillende soorten? Maar dat zijn op dit moment nog gesprekken.’ Volgens Postma zijn er ook geen vaste protocollen voor situaties zoals deze. ‘Het is eigenlijk niet gebruikelijk dat zulke extreme droogte voorkomt. Misschien moeten we daar in de toekomst wel protocollen voor maken.’
Extra risico op natuurbranden
Door de droge omstandigheden neemt ook de kans op natuurbranden toe. Natuurmonumenten houdt de situatie daarom extra goed in de gaten. Bij ingangen van kwetsbare gebieden worden bezoekers gewaarschuwd om niet te roken.
Postma benadrukt dat bezoekers zelf veel kunnen doen om risico’s te beperken. ‘Neem bijvoorbeeld afval mee naar huis. Een cola- of bierflesje waar de zon op staat, kan al een brand veroorzaken.’ Ook sigarettenpeuken vormen een groot gevaar. ‘Gooi ze niet in de natuur. Een peuk kan nog lang nasmeulen. Vooral ondergrondse brandjes, waarbij bijvoorbeeld wortels vlam vatten, zie je niet meteen, maar die kunnen grote gevolgen hebben.’
Bezoekers kunnen helpen
Hoewel de droogte een natuurlijk proces is, kunnen mensen volgens Postma wel degelijk bijdragen. ‘Blijf op de paden. Als er nog een poel is waar dieren naartoe trekken en die worden continu verstoord, hebben ze geen alternatieven meer.’
Ook thuis kunnen mensen helpen. ‘Heb je een tuin of balkon? Zet dan een laag schoteltje met water neer. Leg er wat knikkers of steentjes in, zodat bijen en vlinders veilig kunnen drinken. Ook vogels en egels hebben daar baat bij.’
De hoop is vooral gevestigd op regen. ‘Ik hoop eigenlijk dat het binnenkort toch eens flink gaat regenen om de reserves aan te vullen. Maar ik houd mijn hart vast.’
