Regio - Treinen, metro’s, trams en veel bussen staan woensdag stil door een landelijke 24-uursstaking in het openbaar vervoer. Met de actie protesteren vakbonden tegen voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid. De FNV maakt zich onder meer zorgen over plannen rond de WW, arbeidsongeschiktheid, pensioenen en zorg. ‘Een sociaal vangnet moet er zijn’, zegt Hans Erkens van FNV.
De gevolgen van de staking zijn vandaag duidelijk merkbaar. De RET heeft de volledige dienstregeling geschrapt. Er rijden geen metro’s, trams en bussen en de metrostations blijven gesloten. Ook de NS rijdt vanwege de staking geen treinen. EBS probeert zoveel mogelijk volgens de normale dienstregeling te rijden, maar waarschuwt dat ritten kunnen uitvallen of vertraging kunnen oplopen.
Achter die grote verstoring zit volgens Erkens een belangrijker verhaal. De vakbond vreest dat mensen bij ziekte, arbeidsongeschiktheid of het verlies van hun baan financieel harder worden geraakt door de plannen van het kabinet. ‘Als je ziek bent of niet meer kunt werken, ga je behoorlijk in je portemonnee getroffen worden’, zegt Erkens. ‘En als je buiten je schuld in de WW terechtkomt, willen ze die WW verder inkorten. Daardoor kom je sneller op bijstandsniveau. Dat willen we niet.’
Zorgen over WW en ziekte
Een van de plannen waartegen de FNV actievoert, is het verkorten van de maximale duur van de WW. Volgens informatie van de vakbond wil het kabinet die terugbrengen van 24 naar 12 maanden. Ook zouden werknemers langzamer WW-rechten gaan opbouwen. Daarnaast maakt de FNV zich zorgen over de financiële gevolgen voor mensen die ziek worden of niet meer kunnen werken. De vakbond stelt dat uitkeringen worden verlaagd en regelingen worden versoberd, waardoor sommige mensen financieel fors achteruit kunnen gaan.
Ook pensioen en zorg spelen een rol in het protest. Een eerdere voorgenomen versnelde verhoging van de pensioenleeftijd is volgens de FNV van tafel, maar de vakbond vreest dat alternatieve bezuinigingen op pensioenen daarvoor in de plaats komen. Daarnaast verzet de FNV zich tegen plannen die volgens de bond leiden tot hogere zorgkosten en minder ondersteuning.
Voor Erkens draait de discussie uiteindelijk om de vraag hoeveel zekerheid mensen hebben als het onverwacht tegenzit. ‘In een goed en welvarend land als Nederland wil je gewoon een vangnet hebben’, zegt hij. ‘Wij vinden het belangrijk dat als je uit de boot valt, je gewoon eten kunt kopen, je energierekening kunt betalen en niet je huis uit hoeft.’
‘Blijven actievoeren’
Hoewel een deel van de voorgenomen bezuinigingen volgens het kabinet niet doorgaat, is dat voor de FNV niet voldoende. De vakbond wil dat de resterende bezuinigingen op de sociale zekerheid eveneens van tafel gaan. ‘Zolang de bezuinigingen er niet uitgaan, blijven wij actievoeren’, zegt Erkens. Volgens hem wil de vakbond daarna wel met het kabinet in gesprek. ‘Als ze het van tafel schuiven, zijn wij de eersten die ook in gesprek willen met het kabinet. Zolang dat niet zo is, gaan we ons beraden op nieuwe acties.’
De vakbond kijkt daarbij onder meer naar Prinsjesdag en de behandeling van de plannen in de Tweede Kamer. Erkens verwacht op korte termijn nog geen grote verandering in de opstelling van het kabinet.
Begrip voor staking
Dat juist het openbaar vervoer wordt stilgelegd en daarmee veel reizigers worden geraakt, leidt ook tot kritiek. Erkens erkent dat er negatieve reacties zijn, maar zegt tegelijkertijd veel begrip voor de actie te ervaren. Volgens hem gaat het uiteindelijk om sociale voorzieningen waarop vrijwel iedereen op enig moment aangewezen kan raken. ‘Misschien word je ziek of raak je buiten je schuld je baan kwijt. Dan moet er een sociaal vangnet zijn.’
Voor reizigers betekent de actie woensdag ondertussen vooral zoeken naar alternatief vervoer. Reizigers die gebruik willen maken van EBS wordt geadviseerd kort voor vertrek de actuele dienstregeling te controleren. Donderdag wordt de reguliere dienstregeling in het openbaar vervoer weer hervat. Of daarna nieuwe acties volgen, hangt volgens Erkens af van wat er met de bezuinigingsplannen gebeurt.
