Spijkenisse – Waterschap Hollandse Delta begint aankomende maandag met het versterken van de dijken langs de Oude Maas bij Spijkenisse en het Hartelkanaal. De werkzaamheden vinden volledig onder water plaats en moeten voorkomen dat zand onder de dijken wegspoelt, waardoor deze instabiel kunnen worden. Voor het totale versterkingsproject is maar liefst een miljoen ton stortsteen nodig. De enorme hoeveelheid materiaal zorgt voor logistieke uitdagingen.
De werkzaamheden beginnen maandag bij de Hongerlandsedijk in Spijkenisse en het Hartelkanaal, ter hoogte van de Brielse Maasdijk bij de Hartelbrug. Begin januari 2027 wordt ook aan de overkant van de Oude Maas gewerkt, bij park Vossedijk in Hoogvliet. Naar verwachting zijn alle werkzaamheden in maart volgend jaar afgerond.
Volgens Johan Olsthoorn van Waterschap Hollandse Delta is de dijkversterking noodzakelijk vanwege een verschijnsel dat 'zettingsvloeiing' wordt genoemd. Bij eerdere veiligheidscontroles bleek dat de waterkeringen op verschillende locaties niet aan de gestelde eisen voldoen.
‘Wij hebben als waterschap de wettelijke taak om onze waterkeringen minimaal één keer per twaalf jaar te beoordelen’, legt Olsthoorn uit. ‘Rond 2013 kwam uit die beoordeling naar voren dat onder meer deze locaties waren afgekeurd op zettingsvloeiing. Daarom moeten we maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de dijken uiterlijk in 2050 aan de nieuwe veiligheidseisen voldoen.’
Zandlaag onder dijk kan wegspoelen
Het probleem speelt zich volledig onder het wateroppervlak af. Onder de dijken bevindt zich een fijne zandlaag die normaal gesproken wordt beschermd door een laag klei. Door de sterke stroming van de Oude Maas kan die beschermende kleilaag echter langzaam verdwijnen.
‘Langs de Oude Maas hebben we te maken met hoge stroomsnelheden’, vertelt Olsthoorn. ‘Daardoor erodeert de kleilaag en komt de onderliggende zandlaag bloot te liggen. Als daar veel water in terechtkomt en er bijvoorbeeld trillingen optreden, bestaat de kans dat het zand gaat wegvloeien. Dat willen we voorkomen.’
Wanneer het zand onder een dijk wegstroomt, kan het onderwatertalud instabiel worden. In het uiterste geval kan hierdoor een deel van de dijk verzakken. Om dat risico te verkleinen, wordt een dikke laag stortsteen op de bodem aangebracht. De stenen beschermen het zand tegen de stroming en zorgen door hun gewicht voor extra stabiliteit.
Miljoen ton steen zorgt voor uitdagingen
Voor het gehele onderwaterdijkversterkingsproject is ongeveer een miljoen ton stortsteen nodig. Volgens Olsthoorn heeft die enorme hoeveelheid zelfs invloed op de landelijke beschikbaarheid van het materiaal. ‘De hoeveelheid steen die we nodig hebben, heeft een grote impact op wat er landelijk beschikbaar is. Onze aannemer heeft daarom met meerdere partijen afspraken gemaakt om te zorgen voor een stabiele aanvoer.’
De levering verliep de afgelopen periode niet helemaal volgens planning door lage waterstanden. Daardoor moesten de werkzaamheden, die oorspronkelijk deze week zouden beginnen, worden uitgesteld. ‘Inmiddels is er voldoende aanvoer beschikbaar om maandag daadwerkelijk van start te gaan’, aldus Olsthoorn.
Grote kraan zichtbaar vanaf de dijk
Aannemer Martens en Van Oord voert alle werkzaamheden vanaf het water uit. Met binnenvaartschepen worden grote hoeveelheden steen aangevoerd. Vervolgens brengt een kraan op een ponton het materiaal nauwkeurig aan op het onderwatertalud.
Voor omwonenden blijft de overlast volgens het waterschap beperkt. Wel zullen de werkzaamheden duidelijk zichtbaar zijn vanaf de dijk. ‘Wie straks op de dijk staat, ziet op de Oude Maas een groot ponton liggen met daarop een flinke kraan. Daarnaast zullen er binnenvaartschepen en duwbakken aanwezig zijn’, vertelt Olsthoorn. ‘Maar verder verwachten we nauwelijks overlast. Al het materiaal wordt over het water aangevoerd.’
Jarenlange voorbereiding
Aan de uitvoering van het project ging een lange voorbereiding vooraf. Nadat rond 2013 de eerste veiligheidsproblemen waren vastgesteld, werd financiering aangevraagd via het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Vanaf 2020 werkte het waterschap aan de verdere voorbereiding, onderzoeken en benodigde vergunningen.
Sinds eind 2024 voert aannemer Martens en Van Oord het project uit. Eerder werden al onderwaterdijken versterkt bij Middelharnis aan het Haringvliet en bij Ouddorp aan de Grevelingen. De werkzaamheden bij de Grevelingen zijn volgens Olsthoorn onlangs vrijwel afgerond.
Nu verschuift het werk naar de Oude Maas en het Hartelkanaal. Met de huidige werkzaamheden wil het waterschap ervoor zorgen dat de waterkeringen ook in de toekomst voldoende bescherming bieden aan inwoners en bedrijven in de regio.
