Foto: Ans Korteland en Dominique Breet-Sonneveld met het portret van Louise Dithmarine van Rees Henny.
Foto: PRHellevoetsluis - Fortresse Holland heeft een bijzonder schilderij toegevoegd aan de museumcollectie. Het gaat om een portret uit 1931 van de in Hellevoetsluis geboren kunstenares Maria Margaretha van Rees (1892–1980), beter bekend als Marie van Rees. Op het schilderij is haar jongere zus Louise Dithmarine van Rees Henny afgebeeld. De aanwinst werpt nieuw licht op een kunstzinnige familie met sterke banden met Hellevoetsluis en biedt aanleiding voor verder onderzoek naar het leven en werk van een relatief onbekende vrouwelijke kunstenaar.
Met de verwerving wil Fortresse Holland niet alleen een bijzonder stukje lokale kunstgeschiedenis behouden, maar ook meer aandacht besteden aan vrouwelijke kunstenaars. Hun werk is tot nu toe beperkt vertegenwoordigd in de museumcollectie. Het portret van Marie van Rees vormt daarmee een waardevolle aanvulling.
Kunstzinnige familie met Hellevoetse wortels
Marie van Rees werd op 9 januari 1892 geboren in Hellevoetsluis. Ze was een dochter van Richardus Philippus Arnoldus van Rees (1850–1925) en Bertha Constance Charlotte Maria Margaretha Ruempol (1865–1919). Haar vader was marineofficier, schrijver en kunstschilder en bekleedde van 1888 tot 1892 het burgemeesterschap van Hellevoetsluis.
Richard van Rees stond daarnaast bekend om zijn schilderijen van zeegezichten en oorlogsschepen. Fortresse Holland bezit al een werk van zijn hand, waarop een marineoefening uit 1895 is afgebeeld.
Ook zijn dochter Marie koos voor een artistieke loopbaan en legde zich onder meer toe op de portretkunst. In 1931 schilderde zij haar jongere zus Louise Dithmarine, die op 17 november 1893 in Maassluis werd geboren. Hun vader was ook in die plaats burgemeester geweest.
Met het nieuw verworven portret komen nu werken van twee generaties uit dezelfde kunstenaarsfamilie samen in de collectie van Fortresse Holland.
Bijzonder levensverhaal
Het leven van Marie van Rees kende ook buiten de schilderkunst een opmerkelijk verloop. Op 13 september 1921 trouwde zij in Den Haag met de Britse geheim agent Sigismund Payne Best (1885–1978). Hij zou later internationaal bekend worden door zijn betrokkenheid bij het Venlo-incident, kort na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.
Op 9 november 1939 werden Payne Best en zijn Britse collega Richard Stevens bij Café Backus, aan de Nederlands-Duitse grens bij Venlo, door de Duitse Sicherheitsdienst (SD) ontvoerd. Tijdens deze gewelddadige operatie kwam de Nederlandse luitenant Dirk Klop, geboren in Nieuw-Helvoet, om het leven. Hij wordt beschouwd als een van de eerste Nederlandse militaire slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.
Door haar huwelijk raakte Marie van Rees indirect verbonden met deze ingrijpende gebeurtenis. Toch wil Fortresse Holland bij het verdere onderzoek vooral aandacht besteden aan haar eigen leven en artistieke ontwikkeling.
De kunstenares verdient volgens het museum immers meer bekendheid dan uitsluitend als dochter van een burgemeester of echtgenote van een Britse geheim agent. Het portret van haar zus vormt een aanleiding om haar werk en betekenis als zelfstandig kunstenaar nader te onderzoeken.
Onderzoek naar schilderij en familiegeschiedenis
Met de aankoop van het schilderij begint voor Fortresse Holland een nieuwe fase van onderzoek. Ans Korteland, Sjaak Breeman en Dominique Breet-Sonneveld gaan namens het Bezoekersdepot de geschiedenis van het werk en de familie Van Rees verder in kaart brengen.
Daarbij richten zij zich onder meer op de levensloop van de twee zussen, de artistieke ontwikkeling van Marie en de herkomst van het portret. Ook de fysieke staat van het schilderij roept vragen op.
Zo blijkt de oorspronkelijke achtergrond van het portret op enig moment te zijn overgeschilderd. Wanneer dit gebeurde en waarom, is vooralsnog onbekend. Fortresse Holland wil op termijn laten onderzoeken of deze latere verflaag op een verantwoorde manier kan worden verwijderd. Mogelijk kan daarmee iets van de oorspronkelijke uitstraling van het schilderij worden teruggebracht.
Voorlopig naar het depot
Het portret krijgt voorlopig een plaats in het depot van Fortresse Holland, waar het zorgvuldig wordt bewaard en nader onderzocht. Het museum hoopt in de toekomst meer duidelijkheid te krijgen over de ontstaansgeschiedenis van het schilderij en het leven van de beide zussen.
Met de verwerving wordt niet alleen een familieportret uit 1931 veiliggesteld, maar krijgt ook een grotendeels onderbelicht hoofdstuk uit de Hellevoetse kunstgeschiedenis opnieuw aandacht. Het schilderij vormt daarmee een tastbare herinnering aan een bijzondere familie én aan een kunstenares wier verhaal nog lang niet volledig is verteld.
